تعیین گزارشگر ویژه نقض حقوق بشر برای ایران

چهارم فروردین 1390 خورشیدی

بیست و پنج مارس 2011

تعیین گزارشگر ویژه نقض حقوق بشر برای ایران

کاویان صادق زاده میلانی

تعیین گزارشگر ویژه از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد یکی از مکانیسمهای اجرایی مهم برای حمایت از مردم جهان و اطلاع رسانی حقوق بشری است. حقوق بشر یکی از لازمه های مهم جهان امروز است و رعایت موازین حقوق بشر وظیفۀ تمام دولتها و حکومتها است. این موازین و استانداردهای جهانی هستند و نباید از سوی هیچ کشور یا دولتی زیر پا گذارده شود. حقوق بشر نتیجه منطقی و تاریخی ظهور ملت—دولت در عرصه سیاسی است. قدرت متمرکز در دست حاکمیت و ابزارهای سرکوب، بازداشت، استراق سمع، کنترل رسانه، و عدم وجود یک قوۀ قضاییه مستقل از جمله اسیب شناسی ملت—دولت ها و ساختارهایی است که به نقض حقوق بشر می انجامد. بازخواست پذیری دولتهای ناقض حقوق بشر که همیشه و علی الاصول و برای حفظ وجهه اعمال خود را در لایه هایی از «مصلحت» و «بومی سازی» و «حاکمیت ملی» پنهان می کنند، پیش نیاز حمایت از شهروندان قربانی این نقضها است.

توماس برگنتال می آورد که انتصاب گزارشگر ویژه از سوی سازمان ملل کوششی در راستای باز کردن لایه ها و پرده های غیر شفاف نقض حقوق بشر به بهانه «حاکمیت ملی» است. پرده برداری از موارد نقض سیستماتیک و منظم حقوق بشر توسط قدرتهای حاکم رسالت جامعۀ جهانی و در حیطۀ تعریف شدۀ شورای حقوق بشر سازمان ملل است. توان گزارشگری و ارج نهاد گزارشگر ویژه به حدی است که کوفی عنان از آن به عنوان «جواهر تاج» ابزارها و دستگاههای حقوق بشری یاد می کند.گزارشگر ویژه شخص صالح و بی طرفی است که از سوی سازمان ملل به عنوان کارشناس و در سنگر خط مقدم ارتش حقوق بشر فعالیت می کند. مسوولیتهای گزارشگر ویژه بستگی به حوزۀ تعیین شده دارد و شامل مسائلی از نوع بازداشتهای سرخود و فراقانونی، شکنجه، برده داری و خرید و فروش انسان، حقوق زن و کودک و حقوق اقلیتهای قومی و دینی را شامل می شود. در این موارد گزارشگر ویژه صدای قربانیان بدون صدا را به گوش نهادهای بین المللی میرساند و از مدافعان حقوق بشر دفاع می کند.

در جو کنونی سازمان ملل که کشورهای ناقض حقوق بشر به دلیل افراطهای ناشی از «جنگ علیه تروریسم» توان و قدرت بیشتری برای عرض اندام و اختلال در مکانیسمهای سازمان ملل پیدا کرده اند، گزارشگر ویژه منصوب شده به کشور خاص بسیار کمیاب شده است.

گزارش و نظارت گزارشگر می تواند تعدیل کننده رفتار خشن و موارد نقض حقوق بشر دولتها باشد ولی در برخی از موارد به تغیییری مهم و ساختاری نمی انجامد. در سال 1995 میلادی عبدالفتاح آمور از سوی کمیسیون حقوق بشر سفری کوتاه به ایران داشت و در فوریه 1996 «نتیجه گیری و توصیه های» خود را به کمیسیون حقوق بشر تسلیم کرد. در این گزارش تاریخی به طرح موارد نقض عدالت و تبعیض حقوقی علیه جوامع دینی و بخصوص بهائیان می پردازد و نگرانی شدید خود را دربارۀ رویارویی دادگستری ایران با ایرانیان غیر مسلمان اعلام می کند و رفتار تبعیض آمیز قضات با ایرانیان غیرمسلمان را «بسیار ظالمانه» می خواند. نقش این گزارش در تعدیل رفتار جمهوری اسلامی ایران با اقلیتهای دینی بحثی جدا است ولی به هر حال آپارتاید دینی ایران در دورۀ اصلاحات تا حدی تعدیل شد. مطالبات مهم جامعه بهائی در این دوره، مانند حق تحصیل، البته بی جواب ماند.

تعیین گزاشگر ویژه در راستای بررسی و گزارشگری موارد نقض حقوق بشر در ایران امروز قدمی بسیار مهم و زمانمند و پر ارزش است. من به سهم خود به ثمربخش بودن این ابتکار مهم جامعۀ جهانی در راستای ایفای رسالت خود پس از یک دهه چشم پوشی بسیار امیدوارهستم.

 


Special Rapporteurs

Nation-state

Thomas Bergenthal, remarks at the 87th Annual Meeting of the American Society of International Law, 2 April, 1993.

Crown jewel.

Press release, United Nations. 29 Nov. 2011.

 

Advertisements
این نوشته در حقوق بشر ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s