ارسال گزارشگر ویژه به ایران

ارسال گزارشگر ویژه به ایران

کاویان صاد ق زاده میلانی

چند هفته پیش و مقارن با اعتصاب غذای نامحدود دوازده نفر از زندانیان وجدانی و عقیدتی در بند 350 اوین و در شرایطی که وضع حقوق بشر و حقوق شهروندی ایرانیان داخل کشور روزبروز بدتر و وخیمتر می شود، در خرداد ماه خبر مهم حقوق بشری ویژه ای گزارش شد و آن خبر انتصاب و معرفی گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد برای رسیدگی به وضعیت حقوق بشر در ایران بود.

بنابر اطلاعات رسیده مسئولان سازمان ملل متحد و کوشندگان حقوق بشر در چند هفته اخیر با آقای احمد شهید گزارشگر منصوب ملاقات کرده و رسیدگی به پروندۀ ایران آغاز شده است. با توجه به اینکه موارد نقض حقوق بشر در ایران سرسام آور است و از عهده شمارش خارج، مسلما ً تمام موارد را با ریز جزییات نمی توان مطرح نمود. البته آغاز حسابرسی و بازخواست آزار رسانی یک نظام انحصارطلب و حاکمیت الیگارشی عقیدتی-فرقه ای ایران به شهروندان ایرانی را باید مغتنم دانست.

گزارشگر ویژه سازمان ملل دهه ها است که  از سوی مراجع سازمان ملل و نهادهای مربوطه تعیین شده و سابقۀ آن به دهه 1960 بر می گردد. عموما این انتصاب یا کشوری است یا موضوعی، برای نمونه تعیین گزارشگر ویژه در مورد آپارتاید در افریقای جنوبی (1967) یا گزارشگر ویژه برای بررسی وضعیت حقوق بشر در مناطق تحت اشغال اسرائیل (1968) به منظور برداشتن لایه هایی که نقض حقوق بشر را در لفافه «استقلال کشور» یا «حاکمیت ملی» پوشش می دهند لازم بود و البته با مخالفت دولتهای بالا نیز روبرو شد. این واقعیتی آشکار است که ناقض حقوق بشر در همه موارد از قبول مسئولیت فرار می کند و طفره می رود. بیانات اخیر آقای محمد جواد لاریجانی نیز نمونه متداولی از این نوع فرار از بازخواست پذیری است. گزارش هرانا در این مورد، گزارشی جامع و کامل است و لینک آن از قرار زیر است:

http://www.hra-na.info/00/8901-1.html

متاسفانه مقامهای دولت ایران که باید از آغاز مدارا با دگراندیشان و طیفهای گوناگون سیاسی و عقیدتی را پیشه می کردند، حال نیز با زیر پا گذاشتن مطالبات جامعه جهانی و فعالان حقوق بشر و سازمان عفو بین الملل و دیگر نهادهای حقوق بشری اقدام به لوث نمایاندن موارد نقض حقوق بشر در ایران  و خنثی کردن فعالیت گزارشگر ویژه کرده اند.

گزارشگر ویژه که کوفی عنان آنرا «تاج مرصع» نظام حقوق بشری خوانده است از دهه 1960 و در شکلی آغازین شروع به فعالیت کرد. البته نهاد گزارشگر ویژه یک نهاد برای مجازات ناقض حقوق بشر نیست و وظیفه اش آموزش، مشورت، کمک و اطلاع رسانی و مدیریت است. لوییس آربور کمیسیونر پیشین حقوق بشر سازمان ملل این نهاد را «خط مقدم سربازان حقوق بشر» خوانده است. تا پیش از سال 2006 میلادی مسئولیت تعیین و نظارت بر گزارشگر با کمسیون حقوق بشر بود و از آن پس با شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد است. موارد موضوعی که گزارشگر حقوق بشر برای آن تعیین شده باشد شامل موارد گوناگونی می شود از قبیل شکنجه، برده داری، حبسهای غیرقانونی، خشونت علیه زنان و کودکان. موارد کشوری زیادی نیز به این نهاد ارجاع شده است از قبیل کلان کشی در رواندا و موارد نقض حقوق بشر در شیلی پینوشه، بلاروس، کامبوج و کشورهای دیگر.

شخص گزارشگر همیشه با دقت و ممارست خاصی انتخاب می شود. یعنی باید شخصی باشد که به فضای فرهنگ و آداب و رسوم کشوری که مورد بررسی قرار دارد آشنایی داشته باشد و با آن فضا احساس خویشی و همدردی کند، یعنی از پیشداوری و تعصب له و علیه آن کشور و حاکمیت بری باشد. در بسیاری از موارد کشورهای زیر بررسی از ورود گزارشگر ویژه جلوگیری کرده یا شخص ایشان را مورد بازداشت و خشونت قرار داده اند. مکانیسم گزارشگر ویژه یک مکانیسم سیال و قابل انعطاف است و می تواند برای قربانیان نقض حقوق بشر کارگشا باشد و صدای مظلوم را بگوش جهانیان برساند.

شورای اقتصادی-اجتماعی سازمان ملل از سال 1963 که به موضوع جنایت علیه بوداییان آن کشور رسیدگی کرد، شروع به تعیین چند گزارشگر نمود. دومین گزارشگر برای رسیدگی به وضعیت سیاهان بومی افریقای جنوبی در دستگاه ضد انسانی آپارتاید تعیین شد و مقرر شد هر سال در اینباره نشستی داشته باشند.[1] موضوع بعدی مساله فلسطینان و ساکنان عرب مناطق اشغالی در اسراییل بود که در 1968 به تعیین گزارشگر ویژه انجامید.[2]

در سال 2008 تنها هشت کشور در لیست کشورهای دارای گزارشگر ویژه دیده می شد و اینها عبارت بودند از برمه، کامبوج، مناطق فلسطینی تحت اشغال اسرائیل، سومالی، هاییتی، بروندی، کره شمالی و سودان. این هشت گزارشگران هنوز فعال هستند و با افزوده شدن اقای شهید تعداد گزارشگران ویژه کشوری فعال به نُه می رسد.

نهادهای حقوق بشری سازمان ملل برای گزارشگر ویژه روش و آداب کاری منظمی ترتیب داده اند و گزارشگر ویژه باید در چارچوب معینی کار کند. آئین نامۀ کاری گزارشگر او را به بالاترین سطوح اخلاقی مقید می سازد. [3]

كوتاه سخن اينكه تعيين گزارشگر ویژه در چارچوب روابط بین الملل و منشورها و میثاقهای بین المللی است. انتخاب آقای شهید به دولت ایران فرصت آموزش، مشورت و فعالیت در جهت برطرف کردن و اصلاح موارد نقض حقوق بشر و گذار به جامعه ای سالم و بدون خشونت را می دهد. امید می رود مردان سیاسی الیگارشی حاکم بر ایران از این فرصت بهره برده به اصلاح موارد و روشها و نقض حقوق بشر نهادینه شده در قوانین و دستگاه حکومتی بپردازند. همکاری با گزارشگر ویژه و پشتیبانی کامل از او موجب تحقیر ایران و ایرانی نیست.


[1] U.N. Doc S/7828, 1967

[2] U.N. Doc. A/Res/23/2443, 1968

[3]Code of Conduct.

Advertisements
این نوشته در حقوق بشر ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s